Aydınlatmada temel amaç iyi görme koşullarının sağlanmasıdır
Burada önemli bir kurala dikkat çekmek gerekir. Aydınlatmada amaç, belli bir aydınlık düzeyi elde etmek değil, iyi görme koşullarını sağlamaktır. İyi bir aydınlatma ile aşağıdaki yararlar sağlanır:
- Gözün görme yeteneği artar
- Göz sağlığı korunur
- Kazalar azalır
- Yapılan işin verimi yükselir
- Güvenlik sağlanır
- Estetik hislere ve konfor gereksinimine yanıt verilir
Tabii aydınlatma: Dünyamızın, gündüzleri güneş, geceleri ise ay ve yıldızlar tarafından aydınlatılmasına denir. Güneş, ay ve yıldızlar yapılan binaların aydınlatılmasında bundan azami derecede istifade edilmeye çalışılmaktadır.
Sun'i aydınlatma: Güneş ışınlarının yerini tutacak bir ışık kaynağı bulma problemi, asrımızın en mühim meselelerinden biridir. Tabii aydınlatmanın kifayet etmediği binalarda, geceleri cadde, bina ve umumi yerlerin aydınlatılmasında, elektrik enerjisinden lambalar vasıtası ile istifade ederiz. Lambalardan hasıl olan ışık aydınlatma vazifesini görür. Lambaların, kullanıldıkları yerlere göre çeşitli türleri vardır.
Aydınlatma iki gaye için kontrol edilir
- 1. Belirli bir noktadaki aydınlatmayı arttırmak için.
- 2. İstenmeyen yansıtmaları azaltmak için.
Fizyolojik Aydınlatma: Amaç, cisimleri şekil, renk ve ayrıntıları ile rahat ve hızla görebilmektir. Bu koşulları sağlayan aydınlatmaya Fizyolojik Aydınlatma denir.
Dekoratif Aydınlatma: Amaç, görülmesi istenen cisimleri bütün ayrıntıları ile göstermek değil, daha çok estetik etkiler uyandırmaktır.
Dikkati Çeken Aydınlatma: Amaç, dikkati çekmek, yani reklam yapmaktır. Bunun için yüksek aydınlık düzeyleri, renkli ışıklar, değişken ışıklı şekiller ve yanıp sönen düzenler kullanılır.
Lambalar Hakkında Genel Bilgiler
Görünür bir ışınım üretmek üzere tasarlanmış cihaza Lamba denir.
Bir lambanın 1 Watt harcayarak ürettiği ışık akısının değeri o lambanın ışıksal etkinlik değeridir. Fakat, dış ortam ısısı, balast özellikleri, lambanın yanma pozisyonu, şebeke gerilimindeki değişimler, kullanım süresi gibi faktörler lamba veriminde değişimlere neden olabilir.
Standart çalışma koşullarında lambanın kullanım süresine Lamba ömrü denir.
Akkor Flamanlı Lamba
Işık elde etme biçimi ısıl ışıma olan akkor lambada, tungsten telden geçen elektrik akımı teli ısıtarak akkor duruma getirir ve telin ısınmaya başlamasıyla elektrik enerjisi ışınım enerjisine dönüşür. Bu lambaların yayımladıkları ışınımların çok büyük bir bölümü ısı, küçük bir bölümü görünür ışınımlardır. Bu nedenle, verimleri çok düşüktür.
Olumlu Yanları
- Bağlantısı kolaydır, doğrudan bağlanabilir.
- Ucuzdur.
- Boyutları küçüktür.
- Anında ışık verir.
- Bölgesel aydınlatma için uygundur.
- Ortam sıcaklığı ışık akısını etkilemez.
- Az kullanılan yerler için uygundur.
- Sıcak renk ışık istenen yerler için uygundur.
Olumsuz Yanları
- Etkinlik faktörü düşüktür; verimli değildir.
- İşletme gideri yüksektir.
- Ömrü kısadır.
- Tek başına kullanıldığında kamaşmaya sebep olur.
- Fazla ısınır.
- Işık rengi pembemsidir.
- Yeşile dönük renkleri iyi göstermez.
Floresan Lamba
Işınım elde etme biçimi ısıl ışıma olan fluoresan lambalarda, ışık üretimi iki aşamada ortaya çıkar. Birinci aşama, alçak basınçlı civa buharı ortamında lambanın iç yüzeyine fluoresan madde sürülerek elektrik akımı geçirilmesi ile gerçekleştirilen 'elektrik deşarj' olayı ile ışınım oluşturulmasıdır. Fluoresan lambaların verimi temelde lamba gücü arttıkça artmaktadır. Ancak, aynı güçteki lambalar ele alındığında, verim değişimi doğrudan doğruya fluorışıl tozun yapısına bağlı olmaktadır.
Olumlu Yanları
- Etkinlik faktörü büyüktür.
- İşletme gideri düşüktür.
- Fazla ısınmaz.
- Kamaşma oluşmaz.
- Çeşitli beyaz renk seçeneği sunar.
- Ömrü oldukça uzundur.
- Gündüz ışığına yardımcı olarak kullanılabilir.
- Yüksek aydınlık elde etmeye elverişlidir.
Olumsuz Yanları
- Anında ışık vermez (Manyetik balastlı kullanımda).
- Yardımcı araçlara gereksinim duyulur.
- Kuruluş masrafı fazladır.
- Bazı durumlarda gürültü çıkarır.